Bài viết về say và rượu trong văn chương, lịch sử, cuộc sống hằng ngày
Theo tích xưa, Ngọc Hoàng trên trời cũng
uống rượu, thế nên mới có chuyện các tiên nữ lỡ tay làm rơi chén ngọc bị đày xuống
trần gian làm người. Các đệ tử Lưu Linh
cũng có thể coi mình là ông Trời con vì có câu: Hiu hiu gió thổi đầu non, mấy thằng cha uống rượu là con ông Trời.
Rượu bia đã có lịch sử từ sáu ngàn năm trước tại Ai Cập. Chữ “cồn” - alcool tiếng Pháp, alcohol tiếng Anh - có nghĩa là làm cho êm dịu. Chữ “spirit” nghĩa là linh hồn cũng được dùng cho chất nước lên men này. Các danh từ như sâu rượu, bợm rượu, con gái rượu, túy ngọa, túy ca, túy quyền… được xài thường xuyên. Tương truyền vua Kiệt đổ rượu thành ao rồi cho thuyền đi lại trên ao để ngắm cảnh. Vua cũng cho dùng bã rượu đắp thành núi để mong thấy bảy ngôi sao Bắc Đẩu trên trời. Rượu luôn có trong các lễ nghi phong tục Việt Nam, người ta thường mời nhau: Xin vui lòng đến dự tiệc Rượu, chung vui cùng gia đình chúng tôi. Uống thì say, say xỉn mức độ và ảnh hưởng như thế nào, mời bạn cùng tôi “tiêu khiển một vài chung lếu láo”(thơ Cao Bá Quát) nhé.
Đời nhà Lý
chấm dứt với Lý Huệ Tôn năm 1225 khi nghe lời em vợ là Trần Thủ Độ, truyền ngôi
cho Lý Chiêu Hoàng. Cô bé công chúa được dạy nhường lại ngôi cho chồng là Trần
Cảnh mới tám tuổi. Trước cơ đồ ngả nghiêng, Huệ Tôn say sưa điên dại rồi tàn
đời trong tăm tối.
Riêng nhà Trần
đã để lại những trang sử vẻ vang đánh bại quân Tàu xâm lược, nhờ tinh thần đoàn
kết và cũng nhờ nghe theo hịch Trần Hưng Đạo: Chén rượu ngon không làm cho
giặc say chết, một số dân đã theo
lời khuyên đó bỏ rượu để lo chiến đấu.
Đến
thời Pháp thuộc, toàn quyền Doumer ép ta uống rượu theo chiến dịch mê dân và
ngu dân để làm hại thể xác lẫn tinh thần. Nhà yêu nước Phan Bội Châu lúc đó đã bày
tỏ uất ức: Rượu ta nấu nó cho rượu lậu, muối ta làm nó bảo muối gian. Cũng may 100 năm nô lệ giặc Tây rồi
cũng qua.
Một trong Ngũ giới của Phật giáo mà Phật
tử phải tránh là không được uống rượu. Với đạo
Công Giáo, có thể uống rượu nhưng không được say sưa. Phép lạ đầu tiên Chúa
Giêsu làm là hóa nước thành rượu trong tiệc cưới tại Cana. Buổi tiệc cuối cùng
của Chúa theo tục lệ Do Thái cũng có rượu và sau này trong các Thánh Lễ, người
tín hữu Công giáo tưởng nhớ việc Chúa chết qua nghi thức truyền phép của Linh Mục
để bánh rượu thành thịt và máu Chúa.
Qua thơ văn xưa, Lý Bạch được coi là thi
tiên, ông say rượu nên nhảy xuống sông ôm bóng trăng chết đuối. Lưu Linh đời
Tam Quốc cũng được nhắc đến nhiều với tài uống hàng trăm chén mà không say. Lưu
Linh là bạn chí thân với Trương Tịch. Tịch cũng thường uống say khướt vì cho rằng
cuộc đời đáng chán, công danh sự nghiệp chỉ là phù vân. Chẳng biết có phải nhờ
uống nhiều rượu quý hay không, mà Trương Tịch có đôi mắt rất lạ: khi tiếp người
quân tử thì mắt ông xanh đen; khi gặp người tầm thường đáng ghét thì mắt ông
toàn tròng trắng. Những mồi nhắm của các vị này là thịt rồng, thịt phượng:
"Phanh long, bào phượng ngọc chi khấp"
(Hãy xẻ thịt rồng, nướng thịt chim phụng cho mỡ trắng như ngọc trong nồi phải
khóc than), riêng thời nay người ta biết chế biến nhiều món mồi nhậu rất khoái
khẩu. Thế nhưng nếu thiếu mồi cũng chẳng sao, như lúc ở rừng có thể rút dao quắm
rồi liếm lưỡi dao để lấy mùi tanh mà cạn ly. Hoặc có khi chỉ cần trái khế, miếng
ổi, lát chuối xanh rồi làm hớp rượu cũng “đã” lắm! Trước khi uống rượu phải cụng ly
chúc tụng nhau, người nhỏ tuổi không nên đưa chén
rượu của mình cao hơn người lớn tuổi để tỏ lòng kính trọng.
Trong bài Lạc nhật, Đỗ Phủ đã ca tụng thần ma men:
Rượu kia ai chế ra màyUống xong một cuộc tan ngay nghìn sầu.
Sầu tan, nhưng có khi mất mạng như Trương Phi vì say xỉn mà để thành Từ Châu lọt vào tay Lữ Bố, rồi cũng do say mà họ Trương bị kẻ yếu sức hơn mình cắt mất đầu thật đáng tiếc.
Trong văn chương Việt Nam, nàng Kiều của cụ Nguyễn
Du đã phải hầu rượu vì cái ghen của Hoạn Thư:
Vợ chồng chén tạc chén thù
Bắt nàng đứng trực trì hồ hai nơi
Thúc Sinh đau lòng lắm, uống rượu với Hoạn Thư mà ngậm đắng nuốt cay chẳng làm được gì để bảo vệ Thúy Kiều. Điều này làm tôi nghiệm lại chuyện nhiều ông ngon ngọt tán gái rất hay, nhưng thực tế khi đụng chuyện thì khép re, sợ vợ chẳng dám lên tiếng cho tình yêu. Vậy các chị, các em nhớ cẩn thận đừng nghe lời dụ dỗ của những ông có vợ nhé, mà nếu “chửa vợ” thì cũng phải coi chừng, chớ khá hiến thân trước khi chín chắn “nắm đằng chuôi”!
Kim Trọng sau khi tái hợp với Thúy Kiều,
đã bất chấp những thành kiến để cùng nàng chung sống chuỗi ngày hạnh phúc:Vợ chồng chén tạc chén thù
Bắt nàng đứng trực trì hồ hai nơi
Thúc Sinh đau lòng lắm, uống rượu với Hoạn Thư mà ngậm đắng nuốt cay chẳng làm được gì để bảo vệ Thúy Kiều. Điều này làm tôi nghiệm lại chuyện nhiều ông ngon ngọt tán gái rất hay, nhưng thực tế khi đụng chuyện thì khép re, sợ vợ chẳng dám lên tiếng cho tình yêu. Vậy các chị, các em nhớ cẩn thận đừng nghe lời dụ dỗ của những ông có vợ nhé, mà nếu “chửa vợ” thì cũng phải coi chừng, chớ khá hiến thân trước khi chín chắn “nắm đằng chuôi”!
Khi chén rượu, khi cuộc cờ
Khi xem hoa nở, khi chờ trăng lên...
Riêng nhà thơ Nguyễn Công
Trứ thì vui vẻ tuyên bố:
Còn trời, còn nước, còn non
Còn cô bán rượu ta còn say sưa
Thi hào Nguyễn Khuyến biết rõ chính mình
hơn ai hết:Còn trời, còn nước, còn non
Còn cô bán rượu ta còn say sưa
Hé miệng nói ra gàn bát sách,
Mềm môi chén mãi tít cung thang!
Khi nghe tin bạn là cụ Dương Khuê từ trần, Nguyễn Khuyến đã khóc:
Rượu ngon không có bạn hiền…
Thật vậy, uống rượu mà không có bạn bên cạnh thì ly rượu nhạt nhẽo không mùi vị gì.
Cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm viết:
Rượu đến gốc cây
ta sẽ nhắpNhìn xem phú quý tựa chiêm bao
Không thơ không rượu sống như thừa
Và ông tự bào chữa cho mình:
Say sưa nghĩ cũng hư đời,
Hư thì hư vậy, say thì cứ say,
Đất say đất cũng lăn quay,
Trời say mặt cũng đỏ gay ai cười?
Tác
phẩm đầu tay của Vũ Hoàng Chương là tập Thơ Say xuất bản năm 1940. Họ Vũ không
cần trăng để say như Lý Bạch:
Không trăng có hề chi!say sưa tràn miệng cốc
Hoặc:
Em ơi lửa tắt bình khô rượu
Đời vắng em rồi say với ai?
Tuy hỏi vậy nhưng ông vẫn uống dù không có nàng bên cạnh, rồi ông “quắc cần câu” mà than rằng “đất trời nghiêng ngả mà thành sầu không sụp đổ”.
ta là ta hay không phải là ta?
….hồn vội thoát ra khỏi bờ trí tuệ
Trong Mê Hồn
Ca của Đinh Hùng,
thơ mang một âm điệu quyến rũ lạ lùng:
Ta bắt em cười nói, bắt em say…Ôi! Ly rượu em dâng toàn huyết đỏ
Rồi tới Cung Trầm Tưởng trên nước Pháp mộng
mơ:
Mùa Thu Paris,Trời buốt ra đi
Hẹn em quán nhỏ,
Rưng rưng rượu đỏ tràn ly...
Ôi vị của rượu gồm đủ cả những
chua, chát, đắng, ngọt của cuộc đời, như đàn bà với đủ sắc thái hờn ghen, giận
dỗi, âu yếm, nũng nịu làm chơi vơi bao đấng mày râu, một nỗi đau dịu dàng, muốn bỏ mà không bỏ được.
Nhà thơ Thâm Tâm đã nhủ lòng:
Người đi! Ừ nhỉ, người đi thực …
Em thà coi như hơi rượu cay
Nhà thơ Thâm Tâm đã nhủ lòng:
Người đi! Ừ nhỉ, người đi thực …
Em thà coi như hơi rượu cay
Nguyễn Vỹ cũng
đã nói lên cái uất hận của mình:
Ngồi buồn lấy rượu uống say sưa …Mẹ cha cái kiếp làm thi sĩ!
Riêng Nguyễn Bính
uống say và đã thấy:
Thoáng bóng em trong cốc rượu đầyAnh uống cả em và uống cả
Một trời quan tái mấy cho say…
Trong
nhạc thì có lẽ ai cũng thuộc bài Ly Rượu Mừng của nhạc sĩ Phạm Đình
Chương: Ngày xuân nâng chén ta chúc nơi nơi.. Tết mà thiếu rượu, thiếu lời chúc Xuân thì còn gì là Tết. Nhạc sĩ
Trịnh Công Sơn trong Phôi Pha cũng thú thật: Chén
rượu cay một đời tôi uống hoài.
Có lẽ ông uống hoài để quên đi lầm lẫn lớn của đời mình là theo Cộng Sản, mà
nhiều lần tỉnh rượu ông đã thất vọng tràn trề phải an ủi chính mình: Đừng
tuyệt vọng, tôi ơi đừng tuyệt vọng! Hãy nghe triết lý của Giao Tiên trong
nhạc phẩm Say mà rất nhiều ca sĩ đã hát: Uống rượu mà không say nào hay.
Xin mời anh nâng ly cùng tôi. Nào ta cùng uống…
Một vài kỷ lục khác là dân Cuba đã cho trình làng ly cocktail Daiquiri khổng lồ 275 lít.
Bia Vieille Bon Secours là là loại bia mắc nhất hiện nay, bán tại Bierdrome ở thủ đô Luân Đôn. Chai bia rất to, 10 năm tuổi, khoảng một ngàn đô Mỹ
một chai. Mua chai này về phải mời bạn bè anh em đến uống chung, chứ một mình
không biết có xơi nổi 12 lít không?
Bia Samuel Adam's Utopias mắc thứ hai, với nồng độ là 25%, trong khi các bia thông thường chỉ 5%. Kỳ lạ
hơn là bia
làm từ tinh hoàn con bò của hãng Wynkoop ở Mỹ có tên Rocky
Mountain Oyster Stout, uống vào có lẽ sẽ mạnh như… bò!
Công ty rượu tại
Đức mang tên G-Spirits gần đây đã cho ra mắt một sản phẩm rượu được đổ xuống ngực
của các phụ nữ trẻ đẹp trước khi đóng chai.
Sách
Guinness cũng ghi nhận bộ sưu tập rượu vang và champagne lớn nhất thế giới cho
bà Sophia Vaharis, ở Athens Hy Lạp với hơn 15 ngàn loại rượu khác nhau.
Chai rượu vang Screaming Eagle Cabernet đời 1992 đã được bán đấu giá nửa triệu đô Mỹ tại California vì mục đích từ thiện.
Chai rượu vang Screaming Eagle Cabernet đời 1992 đã được bán đấu giá nửa triệu đô Mỹ tại California vì mục đích từ thiện.
Những chú bò Pháp đang phê vì được uống
hai chai rượu vang đỏ mỗi ngày nhằm tạo ra loại thịt bò ngon nhất châu Âu qua công
nghệ chăn nuôi Vinbovin.
Một cuốn sách vừa xuất bản có tên “Những hầm rượu đẹp nhất thế giới” cũng bán rất chạy.
Tại
Luân Đôn nước Anh, chai bia Lowebrau còn sót lại sau tai nạn nổ khinh khí cầu Hindenburg - Đức năm
1937 đã được bán với giá $16,000 đô, coi như chai bia mắc nhất thế giới. Tại Tustin - Mỹ,
quầy rượu Auld Dubliner Irish đã làm ra một chiếc ly cao gần 2 mét rưỡi để đựng
1500 lít bia.
Theo An Ninh Thế Giới, một chuyện khá hy hữu đã xảy ra khi Chủ tịch Quốc hội Bỉ quyết định hủy buổi ăn trưa với phái đoàn ngoại giao Iran, khi bên Iran từ chối không uống rượu mà cũng không muốn thấy rượu trên bàn tiệc. Đối với người Hồi giáo uống rượu là một trong những điều cấm kỵ, do đó Iran đã yêu cầu Bỉ tôn trọng tín ngưỡng của họ. Nghĩ cũng lạ, không uống thì để người khác uống, mình muốn người khác theo quy luật mình, nhưng chính mình lại không tôn trọng thói quen sở thích của người khác, ngoại giao như vậy có khôn ngoan không?
Loại bia mạnh
nhất 55 độ được bán với giá 765 đô, có tên là The End of History (Tận cùng của
lịch sử).
Lễ hội
Oktoberfest lần đầu tiên được tổ chức cách đây 202 năm, và đã phát triển rộng tại
Trung Hoa, Ba Tây, Canada, Mỹ, Nga và Úc.
Riêng tại
Kitchener/Waterloo, Canada những năm vừa qua đã có sự góp mặt của cộng đồng Việt
Nam tại lễ hội Bia này. Cờ Vàng và các cựu quân nhân Việt Nam Cộng Hòa cũng như
giới trẻ đã góp mặt trong buổi diễn hành Oktoberfest với xe hoa hình cô gái Việt
ba miền, làm hãnh diện người Việt tị nạn tại Canada.
Cocktails là thức uống rất phổ biến trên thế giới, do
pha chế các loại rượu và nước trái cây chung với nhau theo các công thức đặc
biệt, vừa ngon ngọt vừa nghệ thuật với các tên hấp dẫn như Angel’s Kiss, Sex on
the beach (Cái hôn của Thiên thần, Yêu nhau trên biển) … Ly đựng cocktails cũng
phải đẹp và đúng, thí dụ không thể lấy ly cao của Singapore Sling mà đựng cho
Daiquiri được. Sambuka phải rót trong chung cao và nhỏ, trước khi uống đốt lửa trên
mặt rồi lấy ống hút cả lửa và rượu vào cho ấm cõi lòng. Cái đặc biệt của rượu
cần, rượu Sake chắc ai cũng đã biết.
Bạn
tôi sau đám cưới mua vé đi hưởng tuần Trăng Mật, được bao ăn uống thả cửa. Anh
chị có thích rượu đâu, nhưng thấy rượu “free” không uống cũng uổng nên làm vài
ly cho vui. Vui thì vui thật, nhưng uống vào lơ tơ mơ không nhớ mình đã làm gì, chỉ biết là sau khi honey moon
về bị bể kế hoạch hóa gia đình - thất
kinh nàng chửa - làm chương trình học thêm và để dành tiền mua nhà bị tan
tành vì phải lo cho con nhỏ. Anh chị này tức những ly rượu free đó quá sức.
Cũng
có chuyện ngụ ngôn kể rằng anh kia bị quỉ dữ đòi mạng, thấy anh van xin khẩn thiết
quỉ đồng ý tha nếu anh chọn một trong ba điều kiện: uống rượu, đốt nhà hoặc
giết vợ. Dĩ nhiên anh ta chọn uống rượu vì xem như dễ dàng vô hại. Tiếc thay
khi uống quá say không làm chủ được mình, anh đã cãi nhau với vợ, nóng giận đốt
nhà rồi giết luôn cả vợ. Khi tỉnh rượu thì đã muộn, hối hận cũng không kịp.
Trong Gia Huấn Ca Nguyễn Trãi đã viết:
Đua
chi chén rượu câu thơđể căn dặn chúng ta đừng tranh đua say sưa làm hại gia đình. Goethe - đại văn hào Đức vào thế kỷ 19 nhận xét: “Nhân loại có thể đạt tới những thành tựu vô song nếu tỉnh táo hơn, không uống rượu”. Jack London - nhà văn Mỹ cũng đã viết: Thật khủng khiếp, rượu thọc bàn tay vào để tha hóa tâm hồn, không còn sót lại một chút gì cao thượng, tinh hoa trước đây cả. Về mặt sức khỏe, rượu làm xơ gan, chảy máu dạ dày và nhiều bệnh thần kinh khác. Biết bao triệu người đã chết vì rượu. Rượu không màu nhưng làm đỏ mặt mũi và làm đen danh dự.
Ca dao Việt Nam có câu:
Ở đời chẳng biết sợ ai
Sợ người say rượu nói dai nói khùng
Đó là còn chưa kể đến những thủ thuật xấu đang được áp dụng tại Tàu và Việt Nam để thêm lợi nhuận mà làm ngộ độc chết người, như dùng phân đạm để ủ men rượu cho nhanh hơn, dùng thuốc trừ sâu chấm vào để tăng nồng độ, thậm chí còn có cả công nghệ sản xuất rượu đế bằng cồn khô methynol pha vào nước để có rượu bán với giá rẻ. Xã hội ngày nay lừa đảo dối gian, đạo đức không có, người cầm quyền chỉ biết thủ lợi, say máu, say danh lợi bán nước hại dân, chẳng biết rồi đây dân tộc sẽ đi về đâu.
Hiện nay, thống
kê cho thấy dân tại Việt Nam đã uống nhiều bia rượu nhất nhì thế giới, có lẽ vì khí hậu
quá nóng, mà cũng vì quá chán chế độ, bất lực trước thời thế muốn buông xuôi.
Như thế nhà nước lại càng mừng, càng say xỉn tìm quên họ càng dễ cai trị, ngu
gì mà giáo dục sửa đổi!
Lại đây cùng ta cạn một hồ trường.
Hồ trường! Hồ trường!
Ta biết rót về đâu?
Tôi cũng ước rằng:
Có rượu Trung Sơn cho ta uống
Tỉnh ra hỏi đã thái bình chưa?
Thật vậy, phải chi có rượu Trung Sơn uống
vào để say rồi thức giấc được thấy cuộc sống bừng dậy tươi đẹp, thấy thanh bình
yêu thương triển nở trong hồn người, khi ấy tôi chắc cũng ráng tập uống để bên
ly rượu đỏ tràn trề, hân hoan chia sẻ niềm vui của ngày Hội lớn.
Nguyễn Ngọc Duy
Hân

No comments:
Post a Comment